Szwajcaria

Gryzonia (Graubiinden — Grisun — Grisons) jest największym kantonem Szwajcarii. Obejmuje ona powierzchnię 7108,9 km2, czyli mniej więcej 1/6 obszaru kraju. Kanton rozpada się na dwie główne, równoległe do siebie krainy: dolinę górnego Renu oraz Engadyn, zajmujący dolinę górnego Innu. Dolina Renu od północy obejmuje stoki Alp Glaryjskich, od południa zaś wchodzi długimi dolinami w głąb Alp Retyckich. Engadyn dzieli Alpy Retyckie na dwie części: Północne i Południowe Alpy Retyckie. Gryzonia zamieszkała jest przez ok. 160 tyś. mieszkańców, z których zdecydowana większość osiadła w obu dolinach. Wielkie obszary górskie są bardzo słabo zaludnione. Przeciętna gęstość zaludnienia dla całego kantonu wynosi zaledwie 22 osoby na krn2. Językowo mieszkańcy kantonu dzielą się na trzy grupy: prawie 2/3 ludności posługuje się dialektami niemieckimi, około 22 tyś. osób używa języka włoskiego, zaś około 40 tyś. języka retoro-mańskiego. Wszystkie trzy języki na terenie kantonu są językami urzędowymi. Retoromański od roku 1938 został uznany w Szwajcarii jako czwarty język narodowy (ale nie urzędowy!). Wyznaniowo protestanci mają niewielką przewagę nad katolikami.