Szwajcaria

Poczynając od przełomu dolina na powrót poszerza się, a płaskie dno zajmują uprawy, już jednak nie tak bogate jak w Domleschg. Cztery kilometry za Zillis znajduje się mała stacja klimatyczna A n d e e r, przy której dolina Renu zakręca ku zachodowi, przechodząc w ostatni, najwyższy odcinek, noszący nazwę Rheinwald. Stąd w miejscowości Spliigen (w oberży uchowała się księga pamiątkowa z roku 1829, w której między innymi odnajdziemy dwa podpisy: Odyńca i Mickiewicza) odgałęzia się na południe droga na przełęcz Splugen (2113 m) i do granicy szwajcarsko-włoskiej. Droga na przełęcz Św. Bernarda (San Bernardino — 2065 m) podąża dalej za zachód wzdłuż Tylnego Renu, by w miejscowości Hinterrhein też skręcić na południe i przedostać się albo przez przełęcz, albo tunelem do doliny Mesocco już po południowej stronie Alp. Struma bierze początek w górach Witoszy. Bieg tej typowo górskiej rzeki jest kręty, nurt szybki. Omija od północy wzgórza Koniawskiej Płaniny i w okolicy miasteczka Kiustendił przybiera kierunek południowy. Stąd płynie już niema! prosto, dnem głębokiej doliny długości ponad 100 km. Po obu jej stronach piętrzą się strome łańcuchy górskie. Różnica wysokości dochodzi nieraz do tysiąca, a nawet i więcej metrów. Gdy jedziemy wzdłuż Strumy szosa lub pociągiem linii kolejowej Sofia— Saloniki, po lewej stronie widzimy najpierw kolosalnie spiętrzone wierchy Riły, potem Pirinu. Po prawej stronie dominują szczyty Osogowskiej Płaniny z najwyższym Rujenem (2252 m), dalej wierzchołki Włachińskiej Płaniny. przekraczające 1500 m.